Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy, 6 Şubat depremlerinin ardından restorasyon ve güçlendirme çalışmaları tamamlanan Diyarbakır ve Bingöl'deki 6 tarihi caminin yeniden ibadete açılacağını duyurdu.
Vakıflar Genel Müdürlüğü tarafından yürütülen çalışmalarla Diyarbakır'daki Ali Paşa, Melik Ahmet Paşa, Parlı Safa, Cafer-i Tayyar ve Hanbaşı camileri ile Bingöl'deki Balaban Bey Camii yeniden ibadete hazır hale getirildi. Altı cami, 2 Ekim Cuma günü kılınacak cuma namazıyla birlikte cemaatine kapılarını açacak. Eserlerin toplu açılış programı Diyarbakır'ın Sur ilçesindeki Ali Paşa Camii'nde gerçekleştirilecek.
Bakan Ersoy, restorasyonlarda deprem nedeniyle oluşan hasarların giderildiğini ve yapıların güçlendirildiğini belirtti. Tarihi taş işçiliğinden çinilere, ahşap unsurlardan kalem işlerine kadar birçok bölümde çalışmalar yürütülürken, camilerin özgün mimari karakterlerinin korunmasına özen gösterildi. Ersoy, açıklamasında, “Ecdat yadigârı mirasımızı özgün dokusunu koruyarak ihya ettik.” ifadelerini kullandı.
Ali Paşa Camii'nde asırlık detaylar korundu
16. yüzyılda Hadım Ali Paşa tarafından yaptırılan Ali Paşa Camii'nde deprem sonrası ortaya çıkan statik sorunların giderilmesi amacıyla güçlendirme ve restorasyon çalışmaları gerçekleştirildi. Bilim heyeti gözetiminde yürütülen çalışmalarda niteliksiz döşemeler, beton örtü ve kirişler kaldırıldı. Üst örtü, Diyarbakır'ın geleneksel dam sistemine uygun şekilde yenilendi.
Deprem kaynaklı çatlak ve kopmalar giderilirken özgün kündekâri kepenkler, ahşap minber, tavan kaplamaları ve çiniler de konservasyon çalışmalarının ardından yeniden yerlerine monte edildi.
Parlı Safa Camii'nin minaresi nasıl güçlendirildi?
Parlı Safa Camii'nin minaresindeki geniş çatlak ve parça kayıpları çelik kuşak ve gergilerle güvenli hale getirildi. 15. yüzyılda inşa edildiği değerlendirilen caminin minaresinde oluşan ağır deprem hasarı giderildi. Temel ve zemin durumu da çeşitli teknik çalışmalarla incelendi.
Ankraj, enjeksiyon ve taş onarımlarının yanı sıra caminin çinileri, döşemeleri, kalem işleri, sıva ve boyaları ile medrese bölümlerindeki çalışmalar da tamamlandı.
Diğer camilerde yürütülen çalışmalar
Cafer-i Tayyar Camii ve Türbesi'nde depremde ağır hasar gören bölümlerde kapsamlı restorasyon yürütüldü. Zemin ve temel incelemelerinin ardından duvar, tonoz ve dam örtülerinde onarım ve güçlendirme yapıldı. Depremde zarar gören minarenin petek ve külah bölümleri özgün taşları kullanılarak tamamlandı.
1853 yılında Hacı Muhammed tarafından yaptırılan Hanbaşı Camii'nde 2022 yılında başlayan çalışmalar, 6 Şubat depremlerinin ardından güçlendirme ve restorasyon uygulamalarıyla sürdürüldü. Enjeksiyon yöntemiyle güçlendirilen yapıda betonarme eklentiler kaldırıldı. Çatı ve cepheler özgün dokusuna uygun şekilde yenilenirken son cemaat yeri ve harim bölümündeki çalışmalarla tarihi yapının mimari özellikleri yeniden ortaya çıkarıldı.
1587-1591 yılları arasında yaptırılan Melik Ahmet Paşa Camii'nde deprem sonrası kubbe, tromplar ve taşıyıcı duvarlarda oluşan çatlaklara yönelik onarım ve güçlendirme çalışmaları yapıldı. Temel ve zemin durumu sondaj, araştırma kazısı ve jeoradar çalışmalarıyla incelenirken kubbe ve kasnak güçlendirildi. Zemin ve duvarlarda enjeksiyon uygulamaları gerçekleştirildi. Kurşun örtü, sıva, halı ve kalem işi çalışmalarının tamamlanmasıyla cami yeniden cemaatini ağırlamaya hazır hale getirildi.
Bingöl'deki Balaban Bey Camii'nde ise depremde ağır hasar gören minare kontrollü şekilde sökülerek özgün yapım tekniklerine uygun biçimde yeniden inşa edildi. Akkoyunlu döneminden günümüze ulaşan caminin çatı, avlu, harim ve mahfil bölümlerinde de onarımlar gerçekleştirildi. Ahşap döşemeler ile elektrik ve mekanik tesisatlar yenilendi. Abdesthane ve diğer çalışmaların da tamamlanmasıyla Balaban Bey Camii'nin özgün mimari bütünlüğü yeniden sağlandı.
Kültür ve Turizm Bakanlığı tarafından yürütülen restorasyon çalışmalarının tamamlanmasıyla 6 tarihi mabet, 6 Şubat depremlerinin ardından yeniden cemaatleriyle buluşmuş olacak.
Kaynak: Çankırı Postası haberi. İlgili kurum: Kültür ve Turizm Bakanlığı
