Çankırı'da hava kalitesini, Çevre, Şehircilik ve İklim Değişikliği Bakanlığı'nın Ulusal Hava Kalitesi İzleme Ağı'na bağlı tek sabit istasyon izliyor. İstasyon Merkez ilçede, Dr. Refik Saydam İlkokulu Bahçesi'nde bulunuyor.
Çankırı'da hava kirliliği 2024 ölçümlerinde mevsime göre değişti: kükürtdioksit (SO2) ve karbonmonoksit (CO) kışın yükseldi, ozon yazın arttı. İl Müdürlüğü, ölçülen SO2 ve PM10'un ağırlıklı olarak yakıt kullanımından kaynaklandığını belirtiyor.
Hava kalitesi nerede ve neyle ölçülüyor?
İstasyonda başlangıçta yalnız SO2 ve PM10 ölçülüyordu. İstasyon 2017'de yeni yerine alınırken azot oksitler, CO, PM2,5 ve ozon ölçümü eklendi. Rapor, ilde başka sabit istasyon bulunmadığını belirtiyor ve yalnız bu istasyonun verilerini sunuyor.
Yönetmelikteki sınır değerler şöyle: PM10 için 24 saatlik 50, yıllık 40 µg/m3; SO2 için 24 saatlik 125 µg/m3; CO için günlük en yüksek 8 saatlik ortalamada 10 mg/m3.
2024 aylık ölçümleri
| Ay | SO2 (µg/m3) | CO (mg/m3) | PM10 (µg/m3) | PM10 aşım günü |
|---|---|---|---|---|
| Ocak | 17,87 | 0,573 | 27,82 | 1 |
| Şubat | 10,60 | 0,421 | 32,53 | 4 |
| Mart | 5,88 | 0,359 | 27,98 | 5 |
| Nisan | 3,22 | 0,372 | 41,28 | 8 |
| Mayıs | 4,28 | 0,251 | 22,22 | 1 |
| Haziran | 2,72 | 0,247 | 29,36 | 3 |
| Temmuz | 3,42 | 0,268 | 31,79 | 3 |
| Ağustos | 5,38 | 0,328 | 29,55 | - |
| Eylül | 6,57 | 0,372 | 28,86 | - |
| Ekim | 4,96 | 0,442 | 36,83 | 10 |
| Kasım | 14,69 | 0,622 | 37,50 | 6 |
| Aralık | 14,56 | 0,576 | 26,16 | - |
SO2 ocakta 17,87, haziranda 2,72 µg/m3 oldu; CO kasımda 0,622, temmuzda 0,268 mg/m3 ölçüldü. Rapor, PM10 günlük sınırının aşıldığı günleri aylık olarak veriyor; sayılar toplandığında 41 gün ediyor. Tablodaki çizgi, raporda boş olan hücreyi gösteriyor; SO2 için aşım kaydı yok.
PM10 yalnız kışa bağlı değil: en yüksek aylık ortalama nisanda çıktı. Raporun genel açıklamasında PM10 kaynakları arasında yollardan kalkan toz, trafik, kömür ve inşaat alanları sayılıyor.
Kömür denetimi ve doğal gaza geçiş
İl Müdürlüğü, düşük kalorili ve kükürt oranı yüksek kömürün kaçak kullanımının ve yanlış yakma tekniğinin hava kirliliğine yol açtığını yazıyor. Kömür satacak ithalatçı ve üreticiler müdürlükten satış izin belgesi almak zorunda. İl Mahalli Çevre Kurulu'nun kalori, kükürt, nem, uçucu madde ve kül limitlerine uymayan kömürün satışı ve kullanımı yasak.
Çankırı'nın Temiz Hava Eylem Planı 12 Haziran 2020'de Mahalli Çevre Kurulu kararıyla onaylandı; eylemler altı aylık dönemlerle izleniyor. Doğal gaz il merkezinde 26 Kasım 2008'de kullanıma açılırken Belediye Başkanı İrfan Dinç, Çankırı'da yaşayanların daha temiz bir hava teneffüs edeceğini söyledi. Gazın ilçelere hangi tarihlerde ulaştığı Çankırı'da doğal gaz yazısında.
Rapordaki Orman İşletme Müdürlüğü bölümleri, Çankırı, Eldivan, Erikli ve Şabanözü şefliklerinde doğal gazın kullanılmasının ve köylerde yaşayanların neredeyse kalmamasının oduna ihtiyacı azalttığını yazıyor. Yapraklı Şefliği için gazın kullanılmadığı ve odun ihtiyacının sürdüğü belirtiliyor; Yapraklı ilçesini kapsayan Sarıkaya Şefliği bölümü yalnız köylerin boşalmasına değiniyor.
Rapordaki yakıt çizelgesinde konutlar için yalnız doğal gaz değeri dolu; evlerde kömür ve odun payını gösteren resmi bir rakam bulunamadı.
Güncel ölçümler Bakanlığın Ulusal Hava Kalite İzleme Ağı sayfasından izlenebilir; sıcaklık ve rüzgar için Çankırı hava durumu sayfasına bakılabilir.
