Kurtuluş Savaşı döneminde İnebolu kıyılarından Ankara'ya uzanan cephane sevkiyatının en kritik noktalarından biri olan Çankırı'nın Ilgaz Dağı etekleri, 1922 baharında büyük bir kahramanlığa sahne oldu. Bölgede yaşanan o kanlı çatışma, gazeteci Bayram Polat'ın anlatımıyla yeniden gündeme taşındı.
Derbent Şehitliği, Karadeniz üzerinden sevk edilen mühimmatı korumak isterken pusuya düşürülen 5 jandarma erinin hatırasını bir asırdır yaşatıyor. Milli Mücadele yıllarında Samsun ve Trabzon yörelerinden iç kısımlara sızan 80 ila 100 kişilik Pontus Rum çetesinin sevkiyat yolunu kesmek istediği belirlendi. Bunun üzerine cephaneyi korumak amacıyla Derbent mevkiine yalnızca 5 kişilik bir jandarma müfrezesi sevk edildi.
Pusunun ardından başlayan takip
Tarihler 22 Nisan 1922 gününü gösterdiğinde, Derbent mevkisinde kurulan hain pusuda 5 asker çatışarak şehit düştü. Kanlı baskının ardından Türk birliklerince başlatılan geniş çaplı takip operasyonunda, çete üyelerinin büyük bölümü kısa sürede etkisiz hale getirildi. Cephane yolunu canı pahasına savunan kahramanlar için Ilgaz-Kastamonu karayolunun 21. kilometresinde 1957 yılında anıt yükseldi. Bu abide, İstiklal Yolu rotasını ve orada can veren kahramanların kimliklerini simgeliyor.
Derbent Şehitliği anıtında kimlerin adı var?
Derbent Şehitliği anıtında Ilgaz Kırışlar köyünden Onbaşı Aziz, Ilgaz Yeni Mahalle'den Hakkı, Çankırı Yoğunçu Mahallesi'nden Çavuş Hamit, Çerkeş Karalar Mahallesi'nden Osman ve Kastamonu Akkaya köyünden Şevket'in adı bulunuyor. Gazeteci Bayram Polat isimleri tek tek anarak şehitlerin fedakarlığını paylaştı.
Milli Mücadele mirasını geleceğe taşımak adına 16. İstiklal Yolu şehitleri anıldı ve resmi program Derbent Şehitliği önünde yapılan törenlerle başladı. 75 köyü ve 9 mahallesi bulunan Ilgaz ilçesindeki bu abide, bağımsızlık mücadelesinin en somut durakları arasında sayılıyor.
