Çankırı merkezde, Cumhuriyet Mahallesi'nde bulunan Tarihi Çamaşırhane, II. Abdülhamid döneminde yaptırılan ve uzun yıllar halkın çamaşır yıkadığı bir su yapısı. Yapı 2006'daki onarımın ardından müzeye dönüştürüldü ve bugün Çankırı'nın kültür duraklarından biri.
Çankırı Tarihi Çamaşırhane, 1885 yılında Tatlı Su Çamaşırhanesi olarak yaptırıldığı belirtilen bir Osmanlı yapısı. Belediye kaydı yaptıran olarak II. Abdülhamit Han’ı gösteriyor. Sanat tarihçisi Betül Özcan Balkır'ın çalışması ise giriş üstündeki özgün kitabede H.1299/M.1882 tarihinin okunduğunu, restorasyon sonrası kapı yanına asılan kitabede yazılı 1885 tarihinin muhtemelen yanlış hesaplandığını belirtiyor.
Çamaşırhane nerede?
Yapı, Çankırı merkez ilçesinde Cumhuriyet Mahallesi'nde, Şehit Alpay Evirgen Sokak'ın kuzey yanında 20 numarada, kuzeyden güneye eğimli bir arazi üzerinde. Çamaşırhane, merkezde ve köylerde yaşayan insanlara uzunca bir zaman hizmet verdi.
Kastamonu Vilayet Salnamelerinin 1903 tarihli son sayısında Çankırı merkezinde 3 çamaşırhane kayıtlı, ancak adları yazılı değil. Yapı 1980'lerin başına kadar kullanıldı. Belediye kaydına göre 1980-2004 arasında yaşayan bir mekan olma özelliğini yitirerek atıl kaldı.
Dikdörtgen plan, revaklı avlu ve ocak nişleri
Yapı dikdörtgen planlı ve kırma çatılı. Açık avlulu, tek sıra revaklı şemada revak, dört yönden 10 kare kesitli destekle taşınıyor. Avluyu çevreleyen duvarlarda üç yönden ocak nişleri ile yunak taşları sıralanıyor.
Alt seviyede moloz taş, üst seviyede ahşap iskeletli kerpiç dolgu malzeme kullanıldı. Güney cepheye gömülü Tatlısu Çeşmesi'nin kitabesi H.1299/M.1882 tarihini veriyor.
Restorasyon ve müzeye dönüşüm
1980-2004 arasında atıl kalan ve mülkiyeti belediyeye ait olan yapı, 2006 yılında aslına uygun olarak restore edildi. Çankırı Belediyesi, 2016 yılında müze konseptine dönüştürülme çalışmalarını başlattı ve yapı 2016 yılından beri müze olarak hizmet veriyor.
Müzedeki bal mumu heykeller, mahalle kültürünü ve çamaşırhanenin kullanımını canlandırıyor. Kültür Portalı, sanatsal ve kültürel etkinliklerden de söz ediyor.
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Konum | Cumhuriyet Mahallesi, Şehit Alpay Evirgen Sokak No 20, Çankırı merkez |
| Dönem | II. Abdülhamid dönemi |
| Yapım yılı | Özgün kitabe H.1299/M.1882, belediye kaydı 1885 |
| Plan | Dikdörtgen planlı, kırma çatılı, açık avlulu, tek sıra revaklı |
| Restorasyon | 2006 |
| Bugünkü kullanım | 2016'dan bu yana müze |
Çankırı Müzesi ve Taş Mescit merkezdeki diğer duraklar. Çamaşırhanenin müzeye dönüşümü belediyenin yapı kaydında ve 2019 tarihli müze haberinde anlatılıyor.
