Çankırı Taş Mescit, kent merkezinde Selçuklu döneminden bugüne ulaşan iki bitişik yapıdan oluşuyor. Cemaleddin Ferruh Şifahanesi ile Darülhadis olarak inşa edilen bu yapılar, Anadolu'nun ilk darülhadisi olarak biliniyor.
Taş Mescit kent merkezinde, Yeni Mahalle'deki Taş Mescit Caddesi'nde. Kültür Portalı kaydı adresi "Yeni Mah. Taş Mescit Cad. Meslek Yüksekokulu Yanı Merkez /ÇANKIRI" olarak veriyor ve yapının Merkez ilçe sınırlarında, kentin batı yönünde bulunduğu belirtiliyor.
Taş Mescit'i kim yaptırdı ve hangi yıl inşa edildi?
Şifahane kısmı, Anadolu Selçuklu Hükümdarı I. Alaeddin Keykubat döneminde Çankırı Atabeyi Cemalettin Ferruh tarafından 1235 yılında yaptırıldı. Cemaleddin Ferruh, şifahaneye ilave olarak 1242 yılında bir darülhadis inşa ettirdi. Anadolu'daki ilk darülhadisin inşa süreci Valilik sayfasında anlatılıyor.
Moloz taştan yapılan şifahane bölümü tamamen yıkıldı. Bugün ayakta kalan darülhadis ise iki katlı ve kesme taştan inşa edildi; dışarıdan iki duvar ve bir köşe kulesiyle desteklendi. Kültür envanteri kaydında kitabede yapının hicri 633 yılı Muharrem ayında yaptırıldığı yazıyor.
| Başlık | Bilgi |
|---|---|
| Şifahane | 1235, Çankırı Atabeyi Cemaleddin Ferruh |
| Darülhadis | 1242, Anadolu'daki ilk darülhadis |
| Konum | Yeni Mahalle, Taş Mescit Caddesi, Merkez |
| Mimari | İki katlı kesme taş, iki duvar ve bir köşe kulesi desteği |
| Eserler | İki yılanlı kabartma, kadehe sarılı yılan heykeli |
Tıp ve eczacılık sembolü sayılan kabartmalar
Yapı üzerinde iki figürlü taş eser bulunuyor. Boyutları 1 x 0,25 metre olan kabartmada, gövdeleri birbirine dolanan iki ejder yani yılan motifi işlendi. Valilik kaydı bu parçanın günümüzde tıp sembolü olarak kullanıldığını aktarıyor.
Kupaya dolanan yılan heykeli ise eczacılık sembolü olarak kabul ediliyor. Çankırı Müzesi'nin etnografya bölümünde sergilenen eser, 1235 yılında yaptırılan darüşşifadan günümüze ulaştı. İl Kültür ve Turizm Müdürü Muharrem Ovacıklı, Mart 2026'da heykelin müzenin etnografya bölümünde görülebileceğini söyledi.
Mevlevihane dönemi ve ziyaret bilgisi
Valilik kaydına göre halen mescit olarak kullanılan yapı, Cumhuriyet'in kuruluşuna kadar uzun yıllar Mevlevihane olarak da hizmet verdi. Çankırı Mevlevihanesi'nin yeniden inşası, İl Kültür ve Turizm Müdürlüğü kaydında şifahane bölümüyle birlikte anlatılıyor.
1925'te tekke ve zaviyelerin kapatılmasından sonra yapıdaki ilk anlatımlı sema mukabelesi 4 Aralık 2021'de düzenlendi. Kültür Portalı ve Valilik kayıtlarında Taş Mescit için ziyaret saati ve giriş ücreti bilgisi yayımlanmadı.
Envanter kaydı yapının bugünkü kullanımını cami olarak gösteriyor. Kent merkezindeki diğer duraklar için Çankırı gezilecek yerler listesine, yer altı tuz şehri için Çankırı Tuz Mağarası sayfasına bakılabilir.
Kent merkezindeki diğer tarihi yapılar için Çankırı Kalesi ve Çankırı Saat Kulesi yazılarına bakılabilir.
