Amerikan Ulusal Havacılık ve Uzay Dairesi, insanlığı yeniden Ay yüzeyine taşıyacak Artemis programı için kritik bir motor testini daha geride bıraktı. Mississippi eyaletindeki Bay St. Louis yakınlarında bulunan Stennis Uzay Merkezi, 21 Ekim 2026 tarihinde tarihi bir sıcak ateşleme denemesine sahne oldu.
Yayımlanan NASA resmi bülteni verilerine göre mühendisler, Fred Haise Test Standı üzerinde 10001 seri numaralı geliştirme motorunu tam 500 saniye boyunca çalıştırdı. Yaklaşık sekiz buçuk dakika süren bu ateşleme, Uzay Fırlatma Sistemi (SLS) roketinin gerçek fırlatma anında motorları çalıştırdığı süreyle birebir aynı.
Operatörler deneme esnasında motoru yüzde 111 güç seviyesine kadar çıkardı. Bu yüksek seviye, yeni üretim motorların SLS roketini ve Orion uzay aracını yörüngeye fırlatmak için ihtiyaç duyduğu itki gücünü karşılıyor.
RS-25 motor testi neden yapıldı ve ne kadar sürdü?
RS-25 motor testi gelecekteki Artemis uçuş bileşenlerinin kabul testlerini tamamlamak ve yeni termal koruma sistemini doğrulamak amacıyla yapıldı ve tam 500 saniye sürdü. Yeni ısı kalkanı, fırlatma sırasında oluşan aşırı sıcak ortama karşı motor nozulunu koruyor.
Doğrudan uzay uçuşlarında kullanılmayacak bir geliştirme motoru bu. Ancak yapılan sıcak ateşleme, ana yüklenici L3Harris Technologies ile ajans mühendislerine motor performansını ve güvenilirliğini artıracak kritik veriler sağlıyor.
| Test parametresi | Teknik detay |
|---|---|
| Test merkezi ve standı | NASA Stennis Uzay Merkezi, Fred Haise Test Standı |
| Ateşleme süresi ve güç | 500 saniye (8,5 dakika), yüzde 111 güç seviyesi |
| Toplam itki kapasitesi | Dört RS-25 motoruyla toplam 2 milyon libre itki |
| Operasyon ekibi | NASA, L3Harris Technologies ve Nova Space Solutions |
SLS roketinin devasa itki gücü
Her bir Artemis görevinde SLS roketini gökyüzüne yükseltmek için dört adet RS-25 motoru aynı anda çalışıyor. Bir araya geldiğinde tam 2 milyon libre birleşik itki gücü üretiyor bu dört dev motor.
Uçuş öncesinde tüm RS-25 motorları Stennis tesislerinde test edilerek uçuşa elverişlilik onayı alıyor. Zorlu denemeleri NASA, L3Harris ve Nova Space Solutions operatörlerinden oluşan ortak bir ekip yürütüyor.
Derin uzay roketlerinde Türk mühendislerin mirası
Ay görevlerinin temelini oluşturan dev roket motorlarının tarihi, geçmişte NASA'da çalışan Türkler tarafından atılan mühendislik adımlarına dayanıyor. Apollo döneminde Saturn V roketlerinin F-1 motor entegrasyonunu yöneten İsmail Akbay, bugünkü SLS roket mimarisinin öncüsü sayılan projelerde kilit rol oynamıştı.
Kurumun insanlı uçuş vizyonu bugün Adana İncirlik doğumlu astronot Deniz Burnham gibi yeni nesil isimlerle devam ediyor. Kısa süre önce NASA Dünya yüzeyini lazer dalgalarıyla kesintisiz haritalayan yeni CASALS teknolojisini tanıttı ve bu optik sistemlerin gelecekte Ay yörüngesindeki haritalama görevlerine de entegre edilmesi bekleniyor.
Kaynaklar:
