Uluslararası Uzay İstasyonu mürettebatı, Dünya yüzeyindeki jeolojik dönüşümleri belgeleyen gözlem programı çerçevesinde ABD'nin Utah eyaletinde bulunan derin nehir vadilerini görüntüledi. Yörüngedeki Expedition 75 ekibi, San Juan Nehri'nin 300 milyon yıllık kayaç katmanları içinde oluşturduğu olağanüstü büklümleri 6 Ekim 2026 tarihinde yüksek çözünürlüklü dijital sistemlerle kaydetti.
Paylaşılan NASA resmi bülteni, antik deniz tabanında doğan nehrin zamanla nasıl devasa bir kanyona dönüştüğünü açıklıyor. Jeologlar, yaklaşık 20 milyon yıl önce başlayan Colorado Platosu yükselmesinin San Juan Nehri'nin akış hızını artırdığını ve suyun aşındırma gücünü katlayarak 300 metre derinliğinde labirentimsi yarıklar açtığını belirtiyor.
Görüntülenen bölgede nehir yatağı, kuş uçuşu yalnızca 2,1 kilometre olan iki nokta arasında kıvrılarak 8,9 kilometrelik bir yol katediyor. Kazılmış menderesler olarak adlandırılan bu yapılar, Goosenecks Eyalet Parkı sınırlarında nallara benzeyen dev dönüşler sergiliyor.
Goosenecks kanyon yapısı nasıl oluştu?
Goosenecks kanyon yapısı, tektonik hareketlerle yükselen tabaka üzerine yerleşen akarsuyun yatağını dikey yönde derinlemesine oymasıyla oluştu. Çöl ikliminin koruduğu bu dik kanyon duvarları, gezegenin tortul tabaka geçmişini kesintisiz biçimde sergiliyor.
| Özellik | Değer |
|---|---|
| Kanyon derinliği | 300 metre (1.000 fit) |
| Kıvrım uzunluğu | 8,9 kilometre |
| Kuş uçuşu mesafe | 2,1 kilometre |
| Fotoğraf ekipmanı | Nikon Z9, 400 mm |
Dünya gözlemleri ve Johnson Uzay Merkezi
Astronotların yörüngeden elde ettiği bu görüntüler, Teksas'taki Johnson Uzay Merkezi bünyesinde çalışan yer bilimcileri tarafından işlenerek kamu erişimine sunuluyor. Merkez bünyesinde yetişen astronot adayları, gezegenimizin jeolojik evrimini anlamak amacıyla düzenli arazi eğitimleri alıyor. Örneğin Houston'da eğitimini sürdüren Türk kökenli astronot Deniz Burnham, gelecekteki uzay görevlerinde benzer gözlemler yapacak uzmanlar arasında bulunuyor.
Gezegen araştırmaları, yalnızca Dünya'nın jeolojisiyle sınırlı kalmıyor. Kurumun evrendeki yaşam izlerini ve gezegen oluşumlarını araştıran birimlerinde NASA'da çalışan Türkler de kritik roller üstleniyor. Bu bilim insanlarından biri olan Prof. Dr. Betül Kaçar, erken Dünya koşullarını laboratuvar ortamında inceleyerek yabancı gezegenlerdeki kimyasal izleri aydınlatıyor. Tıpkı derin uzayı gözlemleyen Hubble Uzay Teleskobu 27 bin 500 ışık yılı uzaklıktaki Messier 30 yıldız kümesini görüntüledi haberindeki gibi, yörünge araçları evrenin ve Dünya'nın geçmişine ışık tutmayı sürdürüyor.
Kaynaklar:
