Amerikan Havacılık ve Uzay Dairesi, insanlığı Ay yüzeyine geri götürme ve orada kalıcı bir üs kurma hedefi için vites büyüttü. Ticari ortaklar SpaceX ve Blue Origin, gelecekteki mürettebatlı iniş araçlarının tasarımlarını sadeleştirerek operasyon konseptlerini baştan aşağı değiştirdi. Oldukça iddialı bir takvim bu.
Ekim 2026 tarihli NASA resmi bülteni verilerine göre ajans, Artemis III görevini gelecek yıl alçak Dünya yörüngesinde Orion uzay aracı ile iniş araçlarının kenetlenme yeteneklerini test edecek şekilde yeniden tanımladı. Şirketler aynı zamanda hem mürettebat hem de kargo versiyonlarını paralel olarak geliştiriyor.
NASA Yöneticisi Jared Isaacman, 2028 yılında Amerikan astronotlarını Ay yüzeyine indirmek için atölyelerin yirmi dört saat çalıştığını açıkladı. Görev öncesinde her iki şirketin de mürettebatsız birer test inişi gerçekleştirmesi şart.
Yeni yörünge planı ve operasyonel değişiklikler
Başlangıçtaki mürettebatlı uçuşlarda astronotlar, Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nden SLS roketi üzerindeki Orion aracıyla fırlatılacak. İniş sistemleri Orion ile kenetlendikten sonra iki astronotu Ay yüzeyine indirecek, diğer iki kişi ise yörüngede bekleyecek. Hızlandırılmış 2028 hedefi doğrultusunda buluşma noktası artık doğrusal olmayan halo yörüngesi değil, her ortağın sistemine uygun farklı bir yörünge olacak.
Değişen mimarinin temel parametreleri aşağıda listeleniyor.
| Görev unsuru | Teknik detay ve operasyon |
|---|---|
| Hedeflenen iniş tarihi | 2028 yılı mürettebatlı Ay yüzeyi görevi |
| Ticari ortaklar | SpaceX (Starship HLS) ve Blue Origin (Blue Moon) |
| Fırlatma üssü ve roket | Kennedy Uzay Merkezi, SLS roketi ve Orion |
| Yeni buluşma noktası | Alçak Dünya yörüngesi ve alçak Ay yörüngesi |
SpaceX Starship yakıt ikmali ve kenetlenme süreci nasıl işleyecek?
SpaceX Starship yakıt ikmali ve kenetlenme süreci, alçak Dünya yörüngesine fırlatılacak tanker roketlerin süper soğuk sıvı yakıtı yörüngedeki ana depoya aktarmasıyla işleyecek. Depo gemisi daha sonra Florida'dan kalkan Starship insanlı iniş aracını dolduracak. Tamamen dolu iniş aracı, Dünya yörüngesinde Orion ve mürettebatını bekleyecek.
İki araç Dünya yörüngesinde kenetlendikten sonra Starship ateşleme yaparak birleşik yapıyı doğrudan alçak Ay yörüngesine itecek. NASA mühendisleri bu itişe dayanması için Orion üzerinde özel modifikasyonlar yapıyor. Yeni yöntem hem gereken kriyojenik yakıt miktarını düşürüyor hem de astronotların yüzeyden Orion'a dönüş süresini kısaltıyor.
Derin uzay görevlerinde bilimsel miras ve otonom iniş teknolojileri
Ay yüzeyine güvenli iniş operasyonları, yüksek hassasiyetli güdüm sistemleri ve nitelikli insan kaynağı gerektiriyor. Bugüne dek NASA'da çalışan Türkler bu kritik teknolojilere büyük katkılar sundu. Özellikle Mars araçlarını yüzeye hatasız indiren otonom güdüm algoritmalarını geliştiren Prof. Dr. Behçet Açıkmeşe, gezegen iniş dinamiklerinin dünyadaki öncü isimlerinden biri.
İnsanlı uçuş tarafında ise Johnson Uzay Merkezi'nde hazırlıklarını sürdüren ve Mart 2027'de Uluslararası Uzay İstasyonu'na uçacak olan Deniz Burnham yeni nesil astronot kadrosunda görev alıyor. Ajans bir yandan Ay'a dönüşü hızlandırırken, diğer yandan Hubble uzay teleskobu NGC 1827 sarmal galaksisini yandan görüntüledi haberimizde aktardığımız derin uzay gözlemlerine hız kesmeden devam ediyor.
Kaynaklar:
