Dünyanın en büyük ikinci adası Yeni Gine, mevsimsel kuru savanlardan tropikal yağmur ormanlarına kadar uzanan benzersiz bir bitki örtüsüne ev sahipliği yapıyor. Ancak 2026 yılının Eylül ve Ekim aylarında güçlü El Niño etkisiyle şiddetlenen kuraklık, adayı devasa alevlerin hedefi haline getirdi.
NOAA-20 uydusundaki VIIRS cihazı, 11 Ekim 2026 tarihinde adanın güneyinden yükselen kalın duman bulutlarını fotoğrafladı. Paylaşılan NASA resmi bülteni verilerine göre, artan hava kirliliği uçuşları iptal ettirdi ve okulların kapanmasına yol açtı.
Yüzeye yakın kalan duman tabakası halk sağlığını doğrudan tehdit ediyor. NASA Goddard Uzay Araştırmaları Enstitüsü araştırmacısı Robert Field için bu tablo tam anlamıyla korkunç bir durum.
Yeni Gine yangınları neden büyüdü, ne kadar karbon salındı?
Yeni Gine yangınları, El Niño kaynaklı kuraklığın yanı sıra tarla açma, mera bakımı ve avcılık amacıyla yakılan insan kaynaklı ateşlerin kontrolden çıkması nedeniyle büyüdü ve adanın tamamında toplam 67 megatondan fazla karbon salındı. Küresel Yangın Emisyonları Veritabanı kayıtlarına göre, adanın doğusundaki Papua Yeni Gine'de 19 Ekim itibarıyla yaklaşık 32 megaton karbon atmosfere karıştı.
Adanın batısındaki Endonezya tarafında ise emisyon miktarı 35 megatonu aştı. Güneydeki Trans-Fly bölgesinde tam 90 gün boyunca tek damla yağış düşmedi.
| Bölge ve kurum | Tarih | Ölçülen veri | Kritik etki |
|---|---|---|---|
| Papua Yeni Gine | 19 Ekim 2026 | 32 megaton karbon | Tarihin en yüksek yıllık emisyon rekoru |
| Batı Yeni Gine | Ekim 2026 | 35 megaton karbon | 1997 ve 2015 sonrası üçüncü en yüksek seviye |
| Trans-Fly bölgesi | Ağustos - Ekim 2026 | 90 gün sıfır yağış | Su kıtlığı, tarımsal kayıp ve uçuş iptalleri |
| Endonezya Papuası | 2025 yılı geneli | 27 bin hektar kayıp | Birincil orman alanlarında iki kat tahribat |
Endonezya'nın yeni ormansızlaşma cephesi
Son yirmi yılda Endonezya Papuası, endüstriyel palmiye yağı ve kağıt hamuru plantasyonları için hızla tahrip edildi. Калифорния Üniversitesi araştırmacısı Yang Chen, bölgenin artık yeni bir ormansızlaşma cephesine dönüştüğünü söylüyor.
Bölge, 2025 yılında 27 bin hektar birincil orman alanını kaybetti. Kasım ayı başında beklenen muson yağmurları başlayana dek alevlerin süreceği tahmin ediliyor.
Goddard araştırmaları ve uzaydaki Türk bilim insanları
Goddard Uzay Araştırmaları Enstitüsü tarafından yürütülen bu iklim analizleri, gezegenimizin geleceğini anlamak adına hayati bir bilimsel değer taşıyor. Kurum bir yandan yerküreyi izlerken, diğer yandan NASA gelecekteki Artemis görevleri için RS-25 roket motorunu başarıyla ateşledi haberiyle duyurulan derin uzay hazırlıklarını sürdürüyor.
Küresel iklim ve uzay araştırmalarının merkezinde NASA'da çalışan Türkler de çok önemli roller üstleniyor. Evrende yaşam izlerini araştıran Prof. Dr. Betül Kaçar ve Mart 2027'de Uluslararası Uzay İstasyonu'na uçacak olan Adana İncirlik doğumlu astronot Deniz Burnham, kurumun bilimsel vizyonuna güç katan isimlerin başında geliyor.
Kaynaklar:
