Kabul edelim, başımıza gelen aksilikler için suçlayacak birini bulmak dünyanın en konforlu sporlarından biri. Üstelik hiçbir ekipman gerektirmiyor, kondisyon istemiyor ve her yaşta yapılabiliyor. Sabah evden geç çıkıp otobüsü kaçırdığında alarmı, üç yıl boyunca mutsuz olduğun bir masada oturmaya devam ettiğinde eski müdürünü, yanlış insanlara defalarca aynı kapıyı açtığında ise insanların ne kadar vefasız olduğunu suçlamak insana ilk beş dakika müthiş bir ferahlık veriyor. Ortada bir enkaz var ama neyse ki elimizde faturayı kesecek bir isim de var.
Özel sektörde çalıştığım yıllarda kahve makinesinin önü adeta küçük bir temyiz mahkemesi gibiydi. Kimse kendi dosyasından sorumlu değildi. Yıllar içinde benim de gayet sık kullandığım o kadrolu şüpheliler listesini alt alta yazınca tablo epey tanıdık duruyor:
- Hava durumu ve gezegen hareketleri. Toplantıda yanlış cümleyi kurdum ama kesin lodos yüzünden.
- Eski yöneticiler ve eski ilişkiler. Beş sene önce bana o cümleyi kurmasaydı bugün bambaşka bir yerdeydim.
- Aile ve çocukluk kayıtları. Cebimizde taşıdığımız, son kullanma tarihi hiç geçmeyen o meşhur mazeret kartı.
- Zamanlama, ekonomi ve şartlar. Şartlar bir düzelseydi ben aslında neler yapacaktım da, hayat izin vermedi.
Sorun şu ki suçu kime devredersen, gücü de ona devrediyorsun. Kendi arabanın arka koltuğuna kurulup kollarını kavuşturuyor, sonra da "Bu araba niye hep çukurlara giriyor?" diye şoföre söyleniyorsun. Oysa dikiz aynasına biraz dikkatli baksan, ön koltukta senden başka kimsenin oturmadığını göreceksin.
Hayatının dümeninde kendin olduğunu ne zaman anlarsın?
Hayatının dümeninde kendin olduğunu, başına gelen olumsuzluklar için dışarıda bir suçlu aramayı bıraktığın ve "Bu hikayede direksiyonu ben nereye kırdım?" sorusunu kendine ilk kez dürüstçe sorduğun gün anlarsın. Geçen haftaki yazımda istasyonda elimizi kesen o ağır kırgınlık bavulunu yere bırakmaktan bahsetmiştim. Bavulu bıraktıktan hemen sonra insanı hafif bir panik sarıyor; çünkü ellerin boşa çıkınca artık dümeni tutmamak için hiçbir bahanen kalmıyor.
Sorumluluk almak dediğimiz şey, gece gündüz kendini kırbaçlamak ya da başkasının kabahatini üstlenmek değil. Fırtınayı sen çıkarmamış olabilirsin, rüzgarın nereden eseceğini de sen seçmedin; ama yelkeni açıp açmamak ya da gemiyi kayalıklara doğru sürüp sürmemek tamamen senin elinde. Ne zaman "Bana bunu yaptılar" cümlesinden "Ben buna neden bu kadar süre izin verdim?" sorusuna geçersen, işte o sabah yolcu olmaktan çıkıp kaptan köşküne adım atıyorsun.
Yanlış sokaklara sapmanın öğrettikleri ve kaybolmadan bulunamayan yollar
Peki ya bugüne kadar hata, şanssızlık ya da vakit kaybı diye etiketlediğin bütün o savrulmaların bambaşka bir sebebi varsa? Telefonumuzdaki harita uygulamalarına o kadar alıştık ki, mavi nokta rotadan yüz metre sapsa kalbimiz sıkışıyor. Hemen o mekanik ses devreye giriyor: "Rota yeniden hesaplanıyor." Halbuki insan bir şehri haritadaki mavi çizgiyi takip ederek öğrenmez; şarjının bittiği, yanlış sokağa saptığı ve biraz da paniklediği gün gerçekten tanır.
Belki de yaşadıklarının nedeni sadece kaybolman, kaybolup kendi yolunu bulman içindir. Biliyorsun, gerçekten kaybolmazsan yolunu bulamazsın; yalnızca başkalarının senin için çizdiği güvenli güzergahta gidip gelirsin. Eski listelerimde aksilik diye not aldığım pek çok çıkmaz sokağın, aslında beni hiç ait olmadığım ana caddelerden kurtarmak için önüme çıktığını çok sonra fark ettim. Bazen pusulanın şaşması bir arıza değil, kendi yönünü ilk kez kendin seçebilmen için verilmiş sessiz bir davettir.
Yolun sonunda karşımıza çıkan ve aslında hep bizimle yürüyen hakikat
İşin en tuhaf ve en güzel tarafı da biraz yürüdükten sonra anlaşılıyor. İnsan bazen gözlüğünü burnunun üstünde unuttuğu halde yarım saat boyunca bütün çekmeceleri altüst eder ya; hayat yolculuğumuz da çoğu zaman buna benziyor. Eksik bir parçayı tamamlamak, bir yerlerde bizi bekleyen o "yeni ve kusursuz" halimize kavuşmak için kan ter içinde yürüyoruz.
Ya yolda bulduğun şey sonradan kazanılmış bir ödül değil de en başından beri hep seninle olansa? Ve bütün o kayboluşlar, bütün o yanlış duraklar sadece onun zaten orada, tam kalbinin ortasında olduğunu görmen içinse? Bahanelerin ve suçlamaların gürültüsü dindiğinde insan çok sade bir hakikatle göz göze geliyor: Aradığın sığınak da, aradığın pusula da hiçbir zaman senden uzağa gitmemiş. Sadece senin arka koltuktan kalkıp kendi gözlerinle yola bakmanı beklemiş.
Bugün kendinize dürüst bir çay ısmarlayıp şu soruyu sorun: Hangi konuda hala direksiyonda başkası varmış gibi davranıyorsunuz ve son kayboluşunuz size aslında neyi göstermeye çalışıyor? Cevaplarınızı, kaybolup yolunuzu bulduğunuz o ara sokakları Çankırım yazar sayfamdan, X (@ayshe_colak) ya da Instagram (@ayse_colak_ayshe) hesabımdan bana yazabilirsiniz. Hepsini okuyacağım. Söz.



