Adana İncirlik Hava Üssü doğumlu NASA astronotu Deniz Melissa Burnham, Mart 2027 tarihinde Kazakistan'daki Baykonur Uzay Üssü'nden Soyuz MS-30 roketiyle Uluslararası Uzay İstasyonu'na fırlatılacak. Uçuş mühendisi unvanıyla 7 ay yörüngede kalacak 41 yaşındaki bilim insanı, uzaydan önce Kuzey Kutup Dairesi'nden Houston ameliyathanelerine uzanan sıra dışı bir hayat yaşadı. İlk fırlatma baharda gerçekleşecek.
NASA'nın Adanalı astronotu Deniz Burnham hakkında bilinmesi imkansız 5 bilgi, NASA Johnson Uzay Merkezi resmi yayını ve havacılık kayıtlarındaki ayrıntılarla gün yüzüne çıktı. Türk anne Şahver Burnham ile Amerikalı asker Ed Burnham'ın kızı olan başarılı mühendis, Aralık 2021'de 12 bin 400 adayı eleyerek 10 kişilik astronot sınıfına girdi ve NASA'da çalışan Türkler arasındaki yerini aldı. Kabul oranı %0,08 seviyesinde kaldı.
İncirlik'ten Soyuz MS-30 görevine uzanan bu yolculuğu hazırladığımız özel videoda da adım adım anlattık. NASA arşiv görüntüleriyle kurgulanan videoda Çanakkale Eceabat ve Afyonkarahisar'daki aile köklerini, Alaska sondaj kulelerindeki yıllarını ve Türkiye'ye gönderdiği mesajı izleyebilirsiniz. Şimdi astronotun bizzat kendi ağzından anlattığı ve neredeyse kimsenin bilmediği 5 şaşırtıcı detaya tek tek bakalım.
NASA'nın Adanalı astronotu Deniz Burnham hakkında bilinmesi imkansız 5 bilgi ne?
NASA'nın Adanalı astronotu Deniz Burnham hakkında bilinmesi imkansız 5 bilgi; Satürn'ün halkalarını ilk kez Afyonkarahisarlı dedesinin el yapımı teleskobuyla görmesi, uçan uçakların kanatları üzerinde yürümesi, Kuzey Kutbu'ndaki petrol kulesinin tek kadın patronu olması, Houston acil servisinde nöbet tutup damar yolu açması ve NASA'dan defalarca ret yedikten sonra seçilmesi. İşte biyografi özetlerinde yer almayan o 5 tuhaf gerçek.
1. Mars'ı ve Satürn'ün halkalarını ilk kez Afyonlu dedesinin el yapımı teleskobuyla gördü
Çocukluğunda Çanakkale Eceabatlı anneannesi Aynur Hanım ve Afyonkarahisarlı dedesi Kadir Bey'i Türkiye'de ziyaret eden Burnham, uzay tutkusunu kendi merceklerini yontarak teleskop üreten dedesinden aldı. NASA yayınına katılan astronot, hayatında Mars gezegenini ve Satürn'ün halkalarını ilk kez dedesinin kendi elleriyle yaptığı o teleskoptan gördüğünü açıkladı. Gökyüzü merakı Türkiye'deki o arka bahçede başladı.
2. Havada uçan uçakların kanatları üzerinde yürüdü ve favorisi motorsuz yelkenkanat
Helikopter, deniz uçağı, tek motorlu kara uçağı, planör, paramotor ve yamaç paraşütü uçurabilen Burnham, havacılıkta sınırları zorlayan bir adrenalin tutkunu. Katıldığı Cloudbase Mayhem havacılık yayınında uçaklardan paraşütle atladığını ve havada uçan uçakların kanatları üzerinde yürüdüğünü (wing-walking) anlattı. Helikopterde motor durduğunda uygulanan otorotasyon acil iniş tekniğinde uzmanlaşan pilotun en sevdiği hava aracı ise tamamen motorsuz yelkenkanat.
3. Kuzey Kutbu'ndaki dev petrol kulesinde tek kadındı ve kulenin en tepedeki patronuydu
Kaliforniya Üniversitesi San Diego Kimya Mühendisliği Bölümü'nü 2007 yılında bitiren genç mühendis, kariyerine Alaska'nın en kuzey ucundaki dondurucu Prudhoe Bay petrol kulelerinde başladı. Tam 14 yıl süren saha görevinde onlarca erkek çalışanın bulunduğu dev sondaj kulesindeki tek kadın oydu. Üstelik kulede sıradan bir personel değil, tüm operasyonu tek başına yöneten en üst kule patronuydu (Well Site Leader).
4. Mühendis olmasına rağmen Houston acil servisinde ve ameliyathanede nöbet tutup damar yolu açtı
Tıp doktoru olmayan astronotların yörüngedeki acil sağlık krizlerine müdahale edebilmesi için NASA, Burnham'ı Houston şehir merkezindeki bir hastanede saha tıbbı eğitimine soktu. Ünlü astronot, hastanenin acil servisinde ve ameliyathanesinde gerçek doktorlarla nöbete girerek hastalara bizzat damar yolu (IV) açtı ve kateter taktı. Ayrıca sıfır yerçekiminde tavana ayaklarını dayayarak kalp masajı (CPR) yapma eğitimi aldı.
5. NASA'dan defalarca ret yedi ve uzaydan gelen telefonlara hala şaşırıyor
Aralık 2021'de 12 bin 400 adayı eleyerek The Flies (Sinekler) lakaplı 23. Astronot Sınıfı'na seçilen Burnham, aslında ilk başvurusunda NASA'ya kabul edilmedi. Kuruma defalarca başvurduğunu ve üst üste ret cevabı aldığını açıkça paylaşan astronot, her seferinde yeni bir uçuş lisansı ve yüksek lisans ekleyerek şansını yeniden denedi. Mezuniyet sonrası Houston'da yörüngedeki ekibin yerdeki 5. üyesi (Increment Lead) olduğunda, Uluslararası Uzay İstasyonu'ndan doğrudan kendisine telefon geldiğinde hala şaşkınlıkla tepki verdiğini anlattı.
| Sıra | Şaşırtıcı Detay | Kendi Röportajları ve NASA Kayıtlarındaki Karşılığı |
|---|---|---|
| 1 | Satürn'ün halkalarını ilk görüşü | Afyonkarahisarlı dedesi Kadir Bey'in kendi elleriyle yaptığı teleskoptan Mars ve Satürn'ü izledi |
| 2 | Uçak kanadında yürüyüş ve yelkenkanat | Uçan uçakların kanadında yürüdü (wing-walking), helikopterde motorsuz otorotasyon inişi ve yelkenkanat tutkunu |
| 3 | Kutup kulesindeki tek kadın patron | Alaska Prudhoe Bay sondaj kulesinde onlarca erkek arasındaki tek kadındı ve kulenin en üst şefiydi |
| 4 | Hastane ameliyathanesinde damar yolu | Houston'da acil servis ve ameliyathane nöbetlerine girip gerçek hastalara damar yolu ve kateter taktı |
| 5 | Üst üste gelen NASA retleri | NASA'ya ilk başvurularında defalarca reddedildi; pes etmeyip 2021'de 12 bin 400 adayı geçerek seçildi |
Baykonur'dan fırlatılacak Soyuz MS-30 görevi ve Türk uzay mirası
Mart 2027'de Rus kozmonotlar Dmitri Petelin ve Konstantin Borisov ile Soyuz MS-30 kapsülünde yörüngeye çıkacak olan Burnham, Uluslararası Uzay İstasyonu'nda yaklaşık 7 ay boyunca tıp ve malzeme bilimi deneyleri yürütecek. Geçmişte Apollo roketlerinin motor entegrasyonunu yöneten İsmail Akbay ve Güneş evrimi modelleriyle Ay inişlerine rehberlik eden Prof. Dr. Dilhan Eryurt, uzay tarihine silinmez birer Türk imzası atmıştı.
Bugün NASA Stennis Uzay Merkezinde Artemis görevleri için 500 saniyelik RS-25 motor testi ile derin uzay hazırlıkları hızlanırken, Adana doğumlu astronot da Uluslararası Uzay İstasyonu Türkiye semalarından geçerken ailesine ve Adanalı hemşehrilerine el sallayacak. Fırlatma hazırlıkları Houston ve Yıldız Şehri'nde devam ediyor.
Kaynaklar:
