NASA'nın Mars 2020 görevi kapsamında Kızıl Gezegen'de bulunan Perseverance keşif aracı, insanlı keşif seferleri öncesinde astronot sağlığını tehdit eden Mars tozu hakkında kritik bulgular elde etti. Gezgin, yüzeyde geçirdiği 1645 Mars günü boyunca robotik kolundaki deney panellerinde yer alan uzay giysisi kumaşlarına yapışan ince ve son derece küçük toz taneciklerini ölçtü.
Yayımlanan NASA resmi bülteni verilerine göre bu mikroskobik tozlar, solunum yoluyla insan akciğerine ve kan dolaşımına nüfuz edebilecek boyutlara ulaşıyor. Araştırmacılar, elde edilen spektrometre ölçümlerinin gelecekte Mars yüzeyine ayak basacak astronotların giysi tasarımlarını, yaşam alanı filtreleme sistemlerini ve temizlik protokollerini doğrudan şekillendireceğini belirtiyor.
Kızıl Gezegen'deki rüzgar hareketleriyle aşınan parçacıklar, Ay yüzeyindeki tozlara kıyasla daha yuvarlak hatlara sahip bulunuyor. Ay tozunun mekanik aşındırıcılığına karşılık Mars tozu sülfür, klor, demir ve yoğun silika içeriği nedeniyle insan biyolojisi için belirgin kimyasal riskler barındırıyor.
Mars tozu astronot giysilerine nasıl yapışıyor?
Mars tozu astronot giysilerine rüzgar çarpışmaları sırasında kazandığı statik elektrik yükü sebebiyle kuvvetle yapışıyor. Gezicinin PIXL ve SHERLOC cihazlarındaki teflon ve vectran numunelerini inceleyen uzmanlar, statik çekim kuvvetinin ince tanecikleri yıllar süren sürüş ve delme işlemlerine rağmen yüzeyde tuttuğunu saptadı.
| İncelenen Malzeme | Hedef Cihaz | Ortalama Parçacık Boyutu |
|---|---|---|
| Teflon Kumaş | PIXL | 2 mikrometre altı |
| Vectran Kumaş | SHERLOC | 2 mikrometre |
| Bazaltik Cam | PIXL | 100 ile 300 nanometre |
| Teflon Numune | SHERLOC | 100 ile 300 nanometre |
JPL ve Mars yüzey görevlerinin geleceği
Kızıl Gezegen keşiflerinde elde edilen mühendislik başarılarında NASA'da çalışan Türkler kritik roller üstleniyor. Nitekim Prof. Dr. Behçet Açıkmeşe tarafından geliştirilen yenilikçi güdüm algoritmaları, Perseverance aracının Jezero Krateri'ne güvenle inmesini sağladı. Geçtiğimiz dönemde NASA'nın Perseverance aracı Mars'taki antik nehir vadisini görüntüledi haberiyle gündeme gelen bölge, derin bilimsel veriler sunmayı sürdürüyor. Gelecekteki derin uzay görevlerine hazırlanan ve Johnson Uzay Merkezi bünyesinde eğitim alan astronot Deniz Burnham gibi uçuş personeli için bu ortam ölçümleri hayati koruma standartları oluşturuyor.
Kaynaklar:
