NASA, Ay'ın Güney Kutbu'nda kalıcı bir yaşam alanı kurmak amacıyla ticari kargo taşımacılığını, fırlatma hizmetlerini ve yüzey altyapısını içeren geniş ölçekli yeni yatırım paketini Florida'daki Kennedy Uzay Merkezi'nde açıkladı. Astronotların yüzeye inmesinden önce temel lojistik ünitelerini bölgeye ulaştırmayı hedefleyen uzay ajansı, Ay yüzeyine yönelik robotik teslimat ağını yeni anlaşmalarla büyüttü.

Gelişmeleri kamuoyuna aktaran NASA resmi bülteni, CLPS 2 adını taşıyan 10 yıllık ana sözleşme çatısı altında 8 ticari firmanın görev yapacağını bildirdi. Toplam tavan değeri 10 milyar dolar olan bu yeni çerçeve anlaşmanın yanı sıra devam eden CLPS 1.0 bütçesi de ilk aşama hedeflerini desteklemek için 2.6 milyar dolardan 4.2 milyar dolara yükseldi.

Geliştirilen nakliye ağı; Blue Origin, SpaceX, Lockheed Martin Space, Intuitive Machines, Firefly Aerospace, iSpace US, Northrop Grumman Space Systems ve Voyager Technologies ortaklığında yürütülecek operasyonlarla Ay zeminine bilimsel donanımlar taşıyacak.

Nükleer enerjili PROMISE aracı Ay yüzeyinde ne yapacak?

PROMISE keşif aracı, Ay'ın dondurucu uzun gecelerinde ve sürekli gölgede kalan kraterlerinde su buzu ile mineral kaynaklarını tespit etmek amacıyla görev yapacak. Altı tekerlekli nükleer keşif aracı, yüzeyin yaklaşık 1 metre altından regolit numuneleri toplamak için özel bir sondaj sistemi ve kimyasal bileşimleri inceleyen spektrometreler taşıyacak.

Proje BileşeniSorumlu Merkez veya ŞirketlerBütçe ve Zaman Planı
CLPS 2 Kargo FilosuSpaceX, Blue Origin ve 6 ticari ortak10 milyar dolar tavan bütçe (10 yıl)
PROMISE Keşif AracıNASA Jet İtki Laboratuvarı (JPL)2028 sonu fırlatma hedefi

Mars tecrübesi ve uzay araştırmalarındaki Türk imzası

Caltech bünyesindeki Jet İtki Laboratuvarı (JPL), PROMISE aracını üretirken Curiosity ve Perseverance için geliştirilen yedek uçuş parçaları ile test modellerini kullanarak bütçeyi önemli ölçüde düşürdü. Gezegen keşiflerinde hayati rol oynayan NASA'da görev yapan Türk bilim insanları, benzer yüzey teknolojilerinin geliştirilmesinde kritik sorumluluklar üstlendi. Nitekim JPL bünyesinde Curiosity ve Perseverance araçlarının Mars'a güvenle inmesini sağlayan otonom güdüm algoritmasını Prof. Dr. Behçet Açıkmeşe hazırlamıştı. Alçak Dünya yörüngesindeki insanlı uçuş operasyonlarında ise Johnson Uzay Merkezi kadrosundaki Deniz Burnham, Mart 2027 görevine odaklanırken istasyondaki gözlemler dünya mirasını belgelemeyi sürdürüyor; nitekim geçtiğimiz günlerde bir Uluslararası Uzay İstasyonu astronotu Utah kanyonlarını fotoğrafladı.

Kaynaklar: